Omgaan met witbalans in de winter

Wat is witbalans op je camera?

Witbalans zorgt ervoor dat de kleuren in je foto’s er natuurlijk uitzien. Het betekent letterlijk: je camera zo instellen dat wit ook écht wit is, ongeacht het soort licht. Want licht heeft kleur. Zonlicht overdag is anders dan tl-licht of een warm schemerlampje. Zonder correcte witbalans kan een wit T-shirt ineens blauw of geel ogen op je foto. En dat geldt ook voor huidtinten, sneeuw of muren.

Je camera probeert dit automatisch te corrigeren, maar dat lukt niet altijd. Zeker bij afwijkende lichtomstandigheden (zoals binnenshuis, of tijdens een grauwe herfstdag) kan de automatische witbalans (AWB) de plank mis slaan.

Omgaan met witbalans in de herfst en winter

In de zomer heb je vaak te maken met helder zonlicht, wat relatief eenvoudig te corrigeren is. Maar zodra de herfst begint, verandert het licht aanzienlijk. De zon staat lager, het blauwe uurtje komt eerder, en kunstlicht speelt vaker een rol, zeker diep in de winter. Daardoor moet je meer letten op kleurzweem in je foto’s – dat blauwe of gele waasje dat ontstaat door verkeerd licht.

Tip: maak eens twee foto’s achter elkaar – één met automatische witbalans, en één met een vooraf ingestelde witbalans (bijvoorbeeld ‘bewolkt’ of ‘schaduw’). Je zult zien dat de tweede foto vaak veel natuurlijker oogt, zeker bij herfstlicht.

Automatisch of handmatig: wat kies je wanneer?

De automatische witbalans is een prima startpunt, vooral als je snel wilt fotograferen en geen tijd hebt om instellingen te wijzigen. Maar in situaties met gemengd licht (denk aan een binnenlocatie met tl-verlichting én daglicht), werkt het vaak minder goed.

Daarom loont het om te experimenteren met de vooraf ingestelde witbalansopties van je camera:
 

• Daglicht – voor zonnige omstandigheden
• Bewolkt – maakt je foto iets warmer bij grijs weer
• Schaduw – compenseert het blauwe licht in de schaduw
• Kunstlicht – voor binnenopnames onder lampen
• TL-licht – neutraliseert het typische groen van tl-buizen

Heb je meer controle nodig? Dan kun je ook de Kelvin-waarde handmatig instellen. Hierbij bepaal je zelf de kleurtemperatuur in graden Kelvin. Lager (bijvoorbeeld 3200K) maakt de foto warmer, hoger (zoals 6000K) maakt hem koeler.

Praktische tips voor witbalans bij weinig licht

Zodra het buiten donkerder wordt, ontstaan er meer situaties waarin goede witbalans cruciaal is. Bij fotograferen binnenshuis wil je experimenteren met de stand 'kunstlicht', of stel handmatig de Kelvin-waarde in. Bij de blauwe lucht bij schemer gebruik de ‘schaduw’-stand, om de koele tonen te balanceren. En wanneer het buiten donker is en bouwt op sfeerverlichting, moet je opletten dat kaarslicht of feestlampjes niet té geel worden.

De goude tip? Fotograferen in RAW:. Dan kun je achteraf de witbalans nog exact aanpassen zonder kwaliteitsverlies.

Probeer ook eens een grijskaart of wit papier in beeld te brengen en daarop de witbalans in te stellen. Veel camera’s bieden een optie voor ‘custom white balance’ waarbij je zelf een referentie kiest.

Extra tools en trucs voor nauwkeurige kleurweergave

Wil je echt zeker weten dat je kleuren goed zijn, ook als het licht verraderlijk is? Dan zijn er handige hulpmiddelen:
 

• ExpoDisc of witbalansfilter: een schijfje dat je over je lens plaatst om exact lichtkleur te meten.
• Grijskaart: klein kaartje waarmee je tijdens het bewerken in Lightroom of andere software eenvoudig kleuren corrigeert.
• Live view + histogram: kijk in live view hoe de kleuren ogen en gebruik het histogram om te zien of er rare kleurpieken zijn.

Maar goed, zoals met alles in de fotografie en kunst, moet je niet vergeten dat witbalans óók een creatieve keuze kan zijn. Soms wil je die blauwe ochtendmist juist benadrukken of een warme sfeer neerzetten met gelige tonen. Vertrouw dus niet alleen op de techniek, maar ook op je gevoel.