Waarom fijn zand zo vervelend is voor camera-apparatuur
Fijn zand en stof zijn enorm vervelend, omdat ze zich gemakkelijk verspreiden door de wind en op plekken terechtkomen waar je ze nauwelijks ziet. Zandkorrels kunnen daarnaast hard zijn en daardoor krassen veroorzaken wanneer je ze over glas, een scherm of coating wrijft.
Vooral de bewegende onderdelen van je apparatuur lopen risico. Denk aan zoomringen, scherpstelringen, het uitschuivende gedeelte van je objectief, knoppen, draaiwielen en statiefpoten. Ook kan zand in je camera terechtkomen en op je sensor belanden wanneer je jouw objectief verwisselt.
Weather sealing kan bescherming bieden tegen stof en vocht, maar je camera is daardoor niet meteen bestand tegen zand. Dus ook met een goed afgedichte camera en apparatuur moet je voorzichtig omgaan in een zanderige omgeving. Er zit bovendien een groot verschil tussen zand op je camera en zand in je camera.
Je camera beschermen tegen zand begint vooraf
Bedenk vooraf goed welk objectief je waarschijnlijk wilt gaan gebruiken. Hoe minder vaak je hoeft te wisselen, hoe kleiner de kans dat stof en/of zand in je camera terechtkomt. Een zoomobjectief kan in zo'n omgeving prettig zijn, omdat je meerdere brandpuntsafstanden hebt om mee te werken zonder van objectief te hoeven wisselen.
Controleer vooraf ook goed je accu en geheugenkaart. Hierdoor voorkom je dat je onnodig compartimenten hoeft te openen. Neem ook een eenvoudige blaasbalg en schone microvezeldoekjes mee en bewaar deze altijd op een plek waar geen stof of zand bij kan komen.
Gebruik eventueel een beschermhoes of afsluitbare zak voor apparatuur die je niet gaat gebruiken. Zet je lensdoppen en bodycaps nooit los in het zand of op een zanderige ondergrond. En je tas? Die houd je bij voorkeur zo veel mogelijk gesloten, zodat hier geen zand in kan komen.
Objectieven wisselen: liever niet, maar soms moet het
De veiligste keuze als het om het verwisselen van je objectief gaat, is het simpelweg niet doen. Wil je het toch echt doen, let er dan op dat je dit op zo'n manier doet dat er zo min mogelijk stof of zand bij je camera kan komen.
Zoek bijvoorbeeld beschutting achter een muur, auto of jas. Draai altijd je rug naar de wind toe. Zorg van tevoren dat het nieuwe objectief klaarstaat. Houd de lensopening van je camera zo veel mogelijk naar beneden gericht en wissel snel, maar gecontroleerd. Oefen dit vooral thuis een aantal keer.
Doordat je de cameraopening naar beneden gericht houdt, verklein je de kans dat er stof en zand naar binnen valt. Vermijd natuurlijk alsnog het neerleggen van bodycaps en/of achterdoppen op zand.
Blaas ook nooit zelf met je mond in je camera of op de lensvatting. Hierbij kun je namelijk vocht en speeksel verspreiden. Zichtbaar stof op je sensor is vervelend, maar wanneer je gehaast schoonmaakt in dit soort omgevingen, kun je het probleem een stuk groter maken. Het grondig schoonmaken komt later.
Houd je camera uit het zand, ook wanneer je even stopt
Zoals al gezegd: leg niets, dus ook niet je weather-sealed camera, rechtstreeks in het zand. Een handdoek kan helpen om de hoeveelheid zand die erop terechtkomt te beperken, maar is nog steeds niet ideaal. Het liefst houd je je camera vast of hang je hem bijvoorbeeld om je nek.
Nog beter is een afgesloten cameratas of een schone binnenzak. Mocht je de camera echt even moeten neerleggen, doe dit dan op een handdoek die op een grotendeels schone ondergrond ligt.
Let bij je tas extra op de onderkant. Zet je deze namelijk even in het zand en later op een tafel, dan is de kans groot dat je zand meeneemt. Houd hem daarom het liefst zo veel mogelijk van de grond. Open hem ook zo min en zo kort mogelijk, zodat er geen zand naar binnen kan waaien.
Let ook goed op je handen. Mocht je iets uit het zand pakken of even gaan zitten, dan kunnen er korrels aan je handen blijven zitten. Bedien je camera, filters en objectief daarom pas weer wanneer je handen helemaal schoon zijn.
Wrijf zand nooit direct van lens of scherm
Een zandkorrel tussen je doek en het glas van je objectief werkt eigenlijk als een schuurmiddel. Veeg daarom nooit direct over zichtbaar zand heen, ook niet met een microvezeldoekje.
Verwijder altijd eerst de losse korrels, bijvoorbeeld met een blaasbalg. Houd je camera zo dat het losgeblazen vuil van je objectief kan vallen. Pas wanneer alle losse deeltjes verdwenen zijn, kun je met een geschikt doekje het glas schoonmaken.
Gebruik ook geen perslucht van dichtbij. Dit kan er namelijk voor zorgen dat vuil juist dieper in naden en bewegende delen terechtkomt en kan bij gebruik rond de sensor schade veroorzaken.
Een beschermfilter kan handig zijn in sommige omstandigheden met rondvliegend vuil en zand. Het is echter geen vervanging voor voorzichtig te werk gaan.
Let ook op statief, tas en andere accessoires
Niet alleen je camera en objectief krijgen met zand te maken, ook je accessoires lopen risico. Denk aan statiefpoten die je rechtstreeks in het zand zet. Bij het inschuiven van de poten kan zand tussen de segmenten en vergrendelingen terechtkomen.
Trek de poten daarom nooit gedachteloos volledig in voordat al het losse zand is verwijderd. Vooral zout strandzand verdient extra aandacht. Je neemt namelijk niet alleen los zand mee, maar ook zout en vocht.
Houd geheugenkaarten, accu's en filters in afgesloten vakjes en zakjes. Verwissel deze ook liever niet midden in stuivend zand. Ook de ritssluitingen van je tas zijn een aandachtspunt. Ritsen kunnen door zand heel gemakkelijk stroef worden.
Schud een tas nooit uit vlak bij losse apparatuur. Controleer na je sessie ook altijd de camerariem en de buitenkant van je tas. Hier kan namelijk verrassend veel zand aan blijven hangen.
Maak je apparatuur pas thuis grondig schoon
Stop na het fotograferen niet meteen je met zand bedekte apparatuur in een schone cameratas. Verwijder eerst buiten, op een geschikte plek, het grootste vuil.
Eenmaal thuis werk je op een schone ondergrond. Verwijder eerst alle grote, zichtbare deeltjes met een blaasbalg. Werk hierbij van buiten naar binnen. Controleer goed de naden, knoppen en ringen. Het glas maak je pas schoon nadat alle losse korrels verdwenen zijn.
Heeft je statief in nat of zout zand gestaan? Controleer dan volgens de onderhoudsinstructies van de fabrikant of en hoe de poten gereinigd moeten worden.
Maak je sensor alleen schoon wanneer hier aanleiding voor is, bijvoorbeeld wanneer je stofvlekken op je foto's ziet. Ga niet zonder reden, en al helemaal niet zonder ervaring, met doekjes of ander materiaal over de sensor heen.
Mocht je zand horen knarsen in je objectief, zoommechanisme of camerabediening, dan is verder bewegen een slecht idee. In dat geval is professionele controle vaak de veiligste oplossing.
Veilig fotograferen draait bij fijn zand en stof vooral om voorkomen dat losse korrels tussen bewegende of kwetsbare onderdelen terechtkomen. Voorkomen is altijd beter dan genezen, maar soms willen we nu eenmaal die mooie foto maken. Controleer alles goed, werk verstandig en dan gaat het meestal gewoon goed.
