Waarom is eten zo lastig om te fotograferen?
Foodfotografie lijkt eenvoudig: je zet een lekker gerecht neer, zorgt voor goed licht en maakt een foto. In de praktijk is eten een behoorlijk lastig onderwerp, vooral wanneer het er langere tijd precies hetzelfde uit moet blijven zien. IJs smelt, slagroom zakt in, groenten kunnen uitdrogen en warme gerechten verliezen hun stoom. Ook kunnen kleur en structuur veranderen wanneer voedsel langere tijd buiten de verpakking of koelkast staat.
Een professionele fotosessie kan veel tijd kosten. De fotograaf moet bijvoorbeeld de belichting, compositie en achtergrond aanpassen. Ondertussen moet het gerecht er wel aantrekkelijk uit blijven zien. Daarom werken professionele foodfotografen regelmatig samen met foodstylisten.
Dit zijn mensen die zich specialiseren in het bereiden en presenteren van eten, specifiek voor de camera. Soms gaat het om een eenvoudige aanpassing, zoals ingrediënten opnieuw neerleggen. In andere situaties worden juist ingewikkeldere technieken gebruikt.
De bekende trucs achter foodfotografie
Rond foodfotografie bestaan veel verhalen over het gebruik van bijzondere materialen om eten er aantrekkelijker uit te laten zien. Hieronder volgen een aantal voorbeelden die daadwerkelijk in bepaalde producties of demonstraties zijn gebruikt.
Nepijsblokjes
Echte ijsblokjes smelten en veranderen daardoor voortdurend van vorm. Foodstylisten kunnen daarom kunstmatige ijsblokjes gebruiken, bijvoorbeeld gemaakt van acryl. Hiermee blijft een drankje er tijdens een langere fotosessie hetzelfde uitzien. Ook wordt er echt ijs gebruikt, afhankelijk van het gewenste resultaat.
Scheerschuim als slagroom
Scheerschuim kan qua uiterlijk erg op slagroom lijken en heeft als voordeel dat het zijn vorm langer behoudt. Het is wellicht een van de bekendste trucs uit de foodfotografie, al is het zeker geen standaardwerkwijze bij iedere opdracht.
Aardappelpuree als ijs
Een andere bekende truc is het gebruik van aardappelpuree als vervanger voor een bolletje ijs. Het voordeel is dat aardappelpuree niet smelt onder warme studiolampen. Bij reclames voor specifieke ijsmerken wordt doorgaans juist het echte product gebruikt en snel gewerkt.
Nepstoom
Om ervoor te zorgen dat het lijkt alsof een warm gerecht net uit de keuken komt, kan kunstmatige stoom worden toegevoegd. Hiervoor kunnen verschillende technieken worden gebruikt, waaronder stoom van verborgen, verwarmde materialen. Zo hoeft het gerecht niet voortdurend opnieuw te worden opgewarmd.
Niet alles wat je online ziet, klopt
Op sociale media verschijnen regelmatig virale video's waarin bijzondere trucs voor foodfotografie worden gedemonstreerd. Wellicht heb je weleens gezien hoe motorolie over pannenkoeken wordt gegoten in plaats van stroop, of hoe vloeibare lijm melk moet vervangen.
Hoewel dit soort trucjes als demonstratie of in bepaalde producties voorkomen, betekent dit niet dat ze veel worden gebruikt in de professionele reclamefotografie. Sommige van deze methoden zijn namelijk onpraktisch, onveilig of simpelweg niet nodig.
Professionele foodfotograaf Scott Choucino heeft bijvoorbeeld verschillende bekende trucs besproken en uitgelegd waarom hij ze in zijn eigen werk niet gebruikt. Volgens hem is het fotograferen van het echte product vaak juist belangrijk.
Bij het fotograferen van ijs kan het product bijvoorbeeld extra worden gekoeld om te voorkomen dat het tijdens de fotosessie te snel smelt. Het is dus belangrijk om te beseffen dat veel van deze virale video's vooral bedoeld zijn om aandacht te trekken.
Hoe maken fotografen echt eten aantrekkelijker?
Veel professionele foodfotografie draait helemaal niet om het vervangen van eten door nepingrediënten. Vaak worden de bestaande ingrediënten simpelweg zorgvuldig geselecteerd, gepositioneerd en belicht.
Denk bijvoorbeeld even terug aan die hamburger uit het begin. De ingrediënten hiervan worden zo neergelegd dat ze vanaf de camera goed te zien zijn. Ook kan een foodstylist met een pincet kleine details aanpassen, zoals een blaadje sla of een stukje groente. Daarnaast kunnen er druppeltjes water worden toegevoegd om groenten en fruit een frissere uitstraling te geven. Vaak worden er ook meerdere exemplaren van hetzelfde product voorbereid, zodat het mooiste exemplaar kan worden gekozen voor de foto.
Ook het licht speelt natuurlijk een belangrijke rol bij de uitstraling van het voedsel. Door licht schuin van opzij of van achteren te laten komen, kunnen glanzende oppervlakken en structuren beter zichtbaar worden.
Daarnaast spelen de achtergrond, het servies en andere voorwerpen een rol. Een gerecht op een donkere ondergrond krijgt een compleet andere uitstraling dan op een lichte tafel.
Waar ligt de grens tussen styling en misleiding?
Het zo aantrekkelijk mogelijk presenteren van een product is een normaal onderdeel van reclamefotografie. Toch bestaat er een verschil tussen een gerecht zo mooi mogelijk fotograferen en een product anders voorstellen dan het werkelijk is. Wanneer een foto wordt gebruikt om een specifiek voedingsproduct te verkopen, mag de presentatie consumenten niet misleiden. In Nederland gelden regels tegen misleidende reclame.
Dit is ook waarom het gebruik van nepingrediënten problematisch kan worden wanneer consumenten hierdoor een verkeerd beeld krijgen van het product dat ze kopen. Er zit natuurlijk ook een verschil tussen een creatieve foto voor een tijdschrift en een productfoto waarmee daadwerkelijk eten wordt verkocht.
Bij een creatief fotoproject kun je veel meer experimenteren met materialen en presentaties. Bij commerciële fotografie moet rekening worden gehouden met de eigenschappen en samenstelling van het aangeboden product. Dit is ook een reden waarom professionele foodfotografen vaak met echte ingrediënten werken.
Zelf experimenteren met foodfotografie
Je hoeft zelf natuurlijk helemaal geen professionele foodstylist te zijn om eens met foodfotografie te experimenteren. Kies bijvoorbeeld een eenvoudige hamburger, een stuk fruit of een bord pasta als onderwerp.
Maak eerst een foto van het gerecht zoals je het normaal gesproken zou serveren. Kijk vervolgens wat je kunt veranderen aan de presentatie om het aantrekkelijker te maken. Leg bijvoorbeeld de ingrediënten net iets anders neer of zorg dat de verschillende onderdelen van het gerecht beter zichtbaar zijn.
Probeer het onderwerp vervolgens met licht vanuit verschillende kanten te fotograferen. Gebruik bijvoorbeeld een raam als lichtbron en een stuk wit karton om schaduwen gedeeltelijk op te helderen.
Verander ook eens de achtergrond of het servies. Vergelijk de foto's en kijk welke aanpassingen het grootste verschil maken. Probeer niet meteen allerlei trucjes die je op sociale media hebt gezien na te bootsen. Vaak kun je met een andere compositie en betere belichting al veel bereiken.
Achter een aantrekkelijke foodfoto gaat vaak veel meer werk schuil dan je op het eerste gezicht zou verwachten. Soms worden er bijzondere materialen gebruikt, maar meestal draait het om zorgvuldige voorbereiding, styling en belichting.
Het belangrijkste is dat je als fotograaf begrijpt hoe je een onderwerp zo aantrekkelijk mogelijk kunt vastleggen. En daarvoor hoef je gelukkig niet meteen met scheerschuim en aardappelpuree aan de slag.
