Rudi Meisel: het dagelijks leven aan twee kanten van de grens
Tussen 1977 en 1987 fotografeerde Meisel het leven aan beide kanten van de grens. Zijn beelden laten zien hoe mensen woonden, werkten, reisden en hun vrije tijd doorbrachten in een periode waarin Duitsland politiek en maatschappelijk letterlijk in tweeën was gedeeld.
Zijn foto's maken deze verschillen zichtbaar, maar laten volgens het museum tegelijkertijd zien hoeveel overeenkomsten er eigenlijk in het dagelijkse leven bestonden. Meisel richtte zijn camera daarbij niet alleen op opvallende situaties, maar juist op gewone handelingen en ogenschijnlijk onbelangrijke momenten die binnen zijn werk betekenis krijgen.
Een afzonderlijke reeks uit 1971 richt zich bijvoorbeeld op parkeerplaatsen langs de snelweg. Zelfs zo'n alledaagse omgeving wordt bij Meisel onderdeel van een bredere observatie van hoe mensen zich door hun omgeving bewegen.

Fotograferen zonder te ensceneren
Meisels fotografie is zorgvuldig gecomponeerd, maar niet geënsceneerd. Hij observeert situaties zoals ze zich voordoen en wacht op het moment waarop houding, omgeving en onderlinge verhoudingen samenkomen.
Daarmee bevindt zijn werk zich nadrukkelijk binnen de documentaire straat- en reportagefotografie. Hij grijpt niet zichtbaar in, maar zijn keuzes in standpunt, uitsnede en timing zijn wel bepalend voor hoe de situatie uiteindelijk wordt gelezen.
De beelden draaien daardoor niet om groot spektakel. Een blik, lichaamshouding of toevallige combinatie van personen kan genoeg zijn om een foto betekenis te geven. Juist deze aandacht voor het kleine maakt de serie achteraf tot meer dan een verzameling momentopnamen. De foto's vormen samen een beeld van een samenleving die inmiddels niet meer in deze vorm bestaat.
Een West-Duitse fotograaf in de DDR
Meisel was een van de weinige West-Duitse fotografen die met regelmaat naar de DDR kon reizen voor reportages. Dit gaf hem de mogelijkheid om niet alleen het leven in West-Duitsland, maar ook het dagelijkse bestaan aan de andere kant van de grens langdurig vast te leggen.
Daardoor ontstaan binnen ALLTAG geen geïsoleerde beelden van één van beide landen. De foto's kunnen juist naast elkaar worden bekeken en laten zien hoe politieke systemen en maatschappelijke omstandigheden zich vertaalden naar het gewone leven. Tegelijk maakt ALLTAG ook duidelijk dat deze politieke scheiding niet betekende dat alles aan beide zijden van de grens fundamenteel anders was.

Het gewone als tijdsdocument
De historische waarde van Meisels werk zit voor een groot deel in onderwerpen die op het moment zelf waarschijnlijk nauwelijks historisch leken. Winkelen, wachten op een trein, iets drinken in een café of rondlopen op een markt zijn geen gebeurtenissen die we normaal gesproken in geschiedenisboeken tegenkomen.
Met de afstand van enkele decennia worden ook details belangrijk die tijdens het maken van de foto vanzelfsprekend waren: kleding, auto's, interieurs, reclame, architectuur en de inrichting van de openbare ruimte.
Meisels foto's laten daarmee zien hoe documentaire fotografie langzaam van karakter kan veranderen. Wat begint als een eenvoudige observatie van het heden, heeft de potentie om later een visueel archief van een verdwenen samenleving te worden.
Rudi Meisel werd in 1949 geboren in Wilhelmshaven en volgde een fotografieopleiding aan de Folkwang University of the Arts in Essen. In 1975 was hij medeoprichter van fotoagentschap VISUM. Daarnaast werkte hij langdurig samen met grafisch vormgever Otl Aicher en de Britse architect Norman Foster.
Zijn fotojournalistieke werk verscheen in meerdere internationale magazines, waaronder Der Spiegel, GEO, Merian, Newsweek, Stern, TIME en ZEIT. Inmiddels is zijn werk ook breed vertegenwoordigd in museumcollecties. Zo bevinden foto's van Meisel zich in collecties in onder meer Aken, Berlijn, Bonn, Cottbus en Essen. De Deutsche Fotothek in Dresden beheert daarnaast een omvangrijk archief van zijn werk.
Voor het eerst in Nederland
Met ALLTAG krijgt Meisel voor het eerst een tentoonstelling in Nederland. De selectie in Maastricht bestaat uit 75 zwart-witfoto's uit een periode waarin Duitsland nog verdeeld was. De tentoonstelling wordt gastgecureerd door de Keulse galeriehouder Bene Taschen.
Door de beelden tientallen jaren na hun ontstaan opnieuw samen te brengen, verschuift ook hun betekenis. De foto's zijn niet alleen voorbeelden van documentaire fotografie, maar inmiddels ook historische documenten van het alledaagse leven vóór de Duitse hereniging.
Praktische informatie
ALLTAG
–
Rudi Meisel