OCCUPY TIME: fotografie als onderzoek naar tijd
Fotografie wordt vaak gezien als een manier om de tijd stil te zetten. Een foto legt een moment vast dat we later opnieuw kunnen bekijken. Maar wat gebeurt er wanneer we fotografie niet alleen gebruiken om gebeurtenissen te bewaren, maar ook om onze ideeën over het verleden en de toekomst ter discussie te stellen?
Die vraag vormt het uitgangspunt van OCCUPY TIME. De tentoonstelling onderzoekt hoe dominante opvattingen over tijd onze blik op de geschiedenis beïnvloeden. Daarbij gaat het onder andere over verhalen die ontbreken in officiële geschiedschrijving, herinneringen die van generatie op generatie worden doorgegeven en de manier waarop beelden onze interpretatie van gebeurtenissen kunnen veranderen.
Het concept is onder andere geïnspireerd door critical fabulation van schrijver Saidiya Hartman en het begrip niet-gelijktijdigheid van filosoof Ernst Bloch. De tentoonstelling gebruikt deze ideeën om te onderzoeken hoe fotografie, archieven en verbeelding ruimte kunnen bieden aan verhalen die eerder onderbelicht zijn gebleven.
Acht kunstenaars, acht perspectieven
Voor OCCUPY TIME zijn acht kunstenaars geselecteerd: Aline Bovard Rudaz, Anna Safiatou Touré, Anton Shebetko, Chloé Azzopardi, Joanna Chia-yu Lin, Julius Schien, Marco Frauchiger en Raisan Hameed.
Hoewel hun werk sterk uiteenloopt, onderzoeken ze allemaal op hun eigen manier hoe het verleden doorwerkt in het heden.
Zo richt Aline Bovard Rudaz zich in Cherche RADIUMINEUSE op een vergeten hoofdstuk uit de Zwitserse industriegeschiedenis. Tussen de jaren twintig en het einde van de jaren zestig werkten honderden vrouwen aan lichtgevende wijzerplaten, waarbij ze werden blootgesteld aan radioactieve verf. Haar project brengt de geschiedenis van deze vrouwen opnieuw onder de aandacht.
Ook Anton Shebetko onderzoekt hoe historische gebeurtenissen worden herinnerd. In Dear Sons and Daughters of Ukraine kijkt hij naar de manier waarop nationale helden worden afgebeeld en hoe historische verhalen worden gevormd. Zijn serie Tryouts richt zich op propagandamonumenten uit de Sovjettijd, die inmiddels zijn vernietigd of niet meer toegankelijk zijn.
Julius Schien onderzoekt in Rechtes Land de locaties waar sinds 1990 mensen zijn omgekomen als gevolg van extreemrechts geweld in Duitsland. Door deze plekken te fotograferen, maakt hij zichtbaar hoe geweld onderdeel kan worden van een landschap, zelfs wanneer de herinnering eraan langzaam verdwijnt.
Van archiefmateriaal tot zelfgebouwde camera's
De kunstenaars gebruiken niet uitsluitend traditionele fotografie. Ook installaties, sculpturen, digitale archieven en alternatieve fotografische technieken spelen een belangrijke rol.
Een bijzonder voorbeeld is Camera Obscura Type III van Marco Frauchiger. Voor dit project bouwde hij een grootformaatcamera met onderdelen van vliegtuigwrakken uit Laos. Met de camera onderzoekt hij de betrokkenheid van Zwitserland bij de geheime oorlog in Laos en legt hij zowel sporen van het conflict als locaties uit de Zwitserse vliegtuigindustrie vast.
Ook Raisan Hameed werkt met bestaande beelden. In After Image, een voortzetting van zijn project Pixels of Memories, brengt hij digitale beelden van Irak uit Google Street View samen met zijn persoonlijke archief. Door beelden te manipuleren, beschadigen en gedeeltelijk uit te wissen, onderzoekt hij hoe herinneringen en oorlogsgeschiedenissen zichtbaar worden gemaakt, maar ook wat er juist buiten beeld blijft.
Chloé Azzopardi richt zich daarentegen op mogelijke toekomsten. In Non-technological devices creëert zij fictieve hulpmiddelen van gevonden natuurlijke materialen. Daarmee onderzoekt ze alternatieve manieren waarop mensen zich tot hun omgeving en de natuur kunnen verhouden.
Ook Anna Safiatou Touré en Joanna Chia-yu Lin maken gebruik van verschillende beeldvormen om vragen te stellen over respectievelijk koloniaal erfgoed en persoonlijke familiegeschiedenissen.
Onderdeel van het FUTURES-netwerk
OCCUPY TIME is ontstaan uit een open call van FUTURES, een Europees platform dat opkomende fotografen en beeldend kunstenaars ondersteunt.
De tentoonstelling maakt deel uit van het FUTURES Annual Event, dat van 27 tot en met 29 november in Utrecht wordt georganiseerd. Tijdens dit evenement komen meer dan 120 kunstenaars en curatoren samen om ervaringen en ideeën uit te wisselen.
De tentoonstelling wordt samengesteld onder curatorschap van Daria Tuminas en vormt het begin van een internationaal traject. Na de presentatie bij FOTODOK reist OCCUPY TIME verder naar ISSP in Riga en Deichtorhallen Hamburg, waar het thema vanuit nieuwe perspectieven wordt benaderd.
OCCUPY TIME bezoeken
De tentoonstelling opent op vrijdag 27 november 2026 met een vernissage van 18.00 tot 20.30 uur. Vanaf zaterdag 28 november is OCCUPY TIME regulier voor het publiek te bezoeken.
De tentoonstelling loopt tot en met 28 februari 2027 en is te zien bij FOTODOK aan de Lange Nieuwstraat 7 in Utrecht.
Praktische informatie
OCCUPY TIME
–
