Fotograferen met een doel: voor wie is de foto?
Vrijwel allemaal plaatsen we veel van onze mooie foto’s online op sociale media. Likes en reacties vormen daarbij al snel een soort graadmeter voor onszelf: hoe meer mensen reageren, hoe beter de foto blijkbaar is. Maar lang niet elke foto, hoe goed die ook is, hoeft op sociale media gebruikt te worden. Soms maak je foto’s alleen voor familie of vrienden, voor je vereniging of voor school. Dit zijn vaak heel andere beelden dan de foto’s die je op sociale media plaatst. Dat betekent dus dat het doel bepaalt wat een goede foto is. Daarom is het handig om niet alleen naar je foto’s te kijken als maker, maar ook als kijker. Als je weet voor wie je foto bedoeld is, wordt ook duidelijker wat je moet laten zien. En precies daar begint fotograferen met een doel.
Niet iedereen kijkt hetzelfde naar jouw foto
Als makers kijken we vaak heel anders naar beelden dan iemand die ze alleen bekijkt. We letten op scherpte, kleur, compositie, achtergrond en belichting. Iemand die minder ervaring heeft met fotografie kijkt vaak op een veel praktischere of emotionelere manier naar beelden.
Zo wil een ouder zijn kind herkennen, een sportclub wil sfeer of teamgevoel laten zien, een school wil laten zien wat er gebeurt en een familielid wil vooral herinneringen bewaren. Elk van deze situaties vraagt om een andere insteek bij het maken van het beeld.
Wat ook een grote rol speelt, is of iemand er wel of niet bij was. Iemand die ergens niet bij was en toch de beelden gaat zien, heeft meer context nodig dan iemand die weet waar en wanneer de beelden gemaakt zijn.
De beste foto is daarom niet altijd de foto die technisch gezien het knapst is, of die jij persoonlijk het mooist vindt. Soms is de beste foto degene die de kijker begrijpt. En dat kan alleen wanneer je weet wie er naar je beelden gaat kijken.
Als je weet wie er kijkt, wordt het duidelijker wat je moet laten zien.
Duidelijkheid boven spektakel
Tuurlijk willen we allemaal spectaculaire foto’s maken, en dit moeten we zeker ook altijd blijven doen. Soms zeggen dit soort foto’s alleen niet genoeg voor het doel dat ze moeten hebben. Dan werkt een duidelijke, al zij het rustige foto, beter.
Denk aan een overzichtsfoto wanneer je moet laten zien dat er iets gebeurt, of juist een detailfoto om iets belangrijks te laten zien. Denk ook aan het overlaten van ruimte in het beeld wanneer er tekst bij moet komen.
Niet elke foto hoeft die wowfactor te hebben. Er worden meer dan genoeg beelden gemaakt die bedoeld zijn om informatie over te brengen. Wanneer je informatie wilt overbrengen, verandert dit ook de manier van fotograferen.
Je kijkt dan niet alleen naar wat mooi is, maar ook naar wat duidelijk is voor degene die de foto straks moet bekijken.
Wat verandert er als je gaat fotograferen met een doel?
Wanneer je fotografeert met een kijker in je achterhoofd, maak je niet alleen wat mooi is, maar ook vooral wat nodig is. Nu is het mooie dat wat nodig is vaak ook mooi kan zijn, maak je daar niet druk over. Wel zorgt het ervoor dat je anders gaat denken over wat mooi is binnen de context van wat je fotografeert.
Omdat je degene die het beeld wil gebruiken zoveel mogelijk opties wilt bieden, ga je meerdere soorten beelden maken. Denk aan overzicht, detail, portret, sfeerbeeld en een actiefoto. Ook denk je goed na over horizontaal en verticaal, vanwege waar het beeld voor gebruikt gaat worden, in plaats van alleen te kiezen voor wat in jouw mening het mooist is.
Ook kijk je natuurlijk met het gebruik en de kijker in je hoofd of je meer, of juist minder, context moet bieden. Daarom kan één simpele vraag helpen voordat je hiermee begint.
De belangrijkste vraag: voor wie moet deze foto werken?
Voor je begint met fotograferen is het belangrijk om jezelf de vraag te stellen voor wie deze foto moet werken. Soms is dit voor jezelf, wanneer je gewoon werk maakt voor je portfolio of Instagram bijvoorbeeld. Maar vaak maak je juist ook beelden voor anderen.
Iemand die erbij was bijvoorbeeld, of juist iemand die er niet bij was. Voor een club, school of vereniging. Ook moet je bedenken waar en op welke manier deze beelden gebruikt gaan worden. Is het voor een website, flyer, fotoalbum, poster of uitnodiging?
Wanneer je dit soort dingen weet, kun je ook nog eens bedenken wat de kijker nodig heeft van het beeld. Moet dit informeren, herinneren, uitnodigen, uitleggen of is het bedoeld om de sfeer van een locatie en tijd over te brengen?
Deze elementen klinken wellicht klein, maar wanneer je dit weet kun je op een bewuste manier gaan fotograferen. En wanneer je bewuster fotografeert, kom je meestal met meer bruikbaar materiaal terug.
Waarom fotograferen met een doel je bewuster maakt
Het is niet nu meteen mijn bedoeling om je te vertellen dat je de weidse wereld in moet gaan en elke commerciële opdracht die je maar kunt vinden moet aannemen. Het tegendeel zelfs. Alright, als je dit wilt doen, moet je het vooral doen hoor.
Door over dit soort dingen na te denken wanneer je voor iemand anders beelden maakt, word je simpelweg een bewustere fotograaf. Ook in je eigen werk kun je namelijk nadenken over het doel van je beeld, wie hem moet gaan bekijken en wat je wilt vertellen.
Want elke goede foto begint niet bij door je camera kijken en schieten, maar bij nadenken over wat je wilt laten zien.
Lees meer
