Fly on the wall, fly in the soup

Amy Schutte 131
Een vlieg op de muur of een vlieg in de soep. In principe zijn er twee manieren waarop je video en fotografie tot stand kunt laten komen. Vlieg op de muur (fly on the wall), waarbij niemand weet dat je er bent, of vlieg in de soep (fly in the soup), waarbij je aanwezigheid allesbehalve onopgemerkt voorbij gaat.

Reactie op de camera

Zowel als fotograaf als als videograaf hebben we allemaal wel eens gemerkt, dat het gedrag van mensen op slag verandert zodra ze je camera hebben opgemerkt. Van zwaaien en springen voor de lens tot schichtig de andere kant op kijken tot zich zichtbaar bewust worden van elke spier in hun gezicht; alle reacties zijn mogelijk. Soms is dat fijn, want je kunt mensen vragen te poseren voor je, maar wanneer je een ‘echt’ scenario probeert vast te leggen is het minder wenselijk.

Documentaire

Bij documentaire kun je er voor kiezen om te proberen zo onzichtbaar mogelijk te werk te gaan. Bijna een verborgen camera. In cinema heet dit ‘fly on the wall’, en wordt het voornamelijk gebruikt als een documentaire techniek. De makers bewegen zich zo onzichtbaar mogelijk en oefenen geen enkele invloed uit op wat er gebeurt. Ze registreren slechts. Voor een maker kan dat natuurlijk lastig zijn, want als er niets gebeurt heb je geen materiaal. Daarom is het belangrijk om veel tijd en extra geheugenkaarten te hebben, maar ook een goed onderwerp uit te zoeken.

Echt

In deze manier van filmen en fotograferen zou je vooral op zoek zijn naar ‘echtheid’, op een manier zoals we die niet vaak vastgelegd zien. Het is vooral interessant voor een kijkje achter de schermen; hoe voelt de stewardess zich nu echt op een lange vlucht, wat doet de minister president wanneer hij ‘s avonds thuiskomt en slaapt de advocaat die de seriemoordenaar verdedigt slecht? Het is een zoektocht naar de waarheid.

Hoe doe je dat?

Standpunten zijn in deze vorm vaak onopvallend. Zelden recht van voren en vaak vanuit een hoog of laag perspectief. Immers, om onzichtbaar te zijn bevind je je niet in het blikveld van je onderwerp. Het gaat hier om het registreren, dus de compositie is niet altijd perfect.

Regisseren

Het tegenovergestelde is wanneer je duidelijke aanwijzingen geeft, de scènes regisseert. Dat kan nog steeds in documentaire vorm, maar is veel intrusiever. Als kijker hoef je daar overigens niet eens altijd iets van te merken. In video zie je vaak interviews tussendoor met de hoofdpersonen. Dat kan niet als de maker(s) onzichtbaar had willen blijven. In fotografie is een blik in de lens vaak een hint. Het is een veel efficiëntere manier van vastleggen, omdat je ongeveer kunt voorspellen en invloed uitoefenen op wat er gaat gebeuren. Ook kun je standpunten kiezen zo je wil en de compositie bijstellen naar je eigen smaak. Het is daarentegen wel minder ‘echt’.

Bestaat onzichtbaar wel?

Fly on the wall is een term die wat in opspraak is geraakt. In principe ben je als cameraman of fotograaf nooit onzichtbaar, tenzij je letterlijk met een verborgen camera werkt. Mensen zijn zich ongelofelijk bewust van de kracht van foto en video en de snelheid waarmee het zich kan verspreiden. Daarom zijn veel mensen niet ‘zichzelf’, maar proberen ze ofwel een betere versie van zichzelf te zijn ofwel te verdwijnen. Bovendien ben je nu eenmaal aanwezig met je camera, dat alleen wijkt al af van het normale. Daarom heb je altijd een invloed, of je dat nu wil of niet.

Onopvallend kan wel

Er zijn wel een aantal tips om je zo onopvallend mogelijk te gedragen. Beweeg bijvoorbeeld rustig. Zie je iets interessants, stap er dan niet kordaat op af maar beweeg je vloeiend en kalm. Zo trek je minder aandacht. Kleed je onopvallend. Kies een kleinere camera. Er zijn (straat-) fotograferen die fotograferen met hun camera, terwijl ze een headset aangesloten hebben. Ze doen net of ze aan het bellen zijn en of ze hun telefoon ophouden als om te zoeken naar beter bereik, maar fotograferen ondertussen. Vaak let niemand dan op je. Zorg dat je je camera goed kent, misschien moet je om onopvallend te blijven zelfs voor volledige auto-settings gaan. Check je foto’s pas later, wanneer je alleen bent. Oefen in het opgaan in je omgeving. Dat gaat een vlieg op de muur tenslotte ook.

afbeelding van Amy Schutte
Door: Amy Schutte

Amy Schutte | Redacteur

Bekijk alle artikelen van Amy