Portretrecht – Hoe zit het nou precies?

Portretrecht – Hoe zit het nou precies?

Nadja Geskus 878
Hoe het nu precies zit met portretrecht weten niet veel mensen. Wij willen het graag een beetje verduidelijken voor iedereen en leggen eens haarfijn uit hoe het nou precies zit!

Portret

Als je aan een portret denkt, denk je aan een foto waar een persoon op staat. Toch is dit volgens juristen anders, zij zijn namelijk van mening dat een portret pas een portret is als de persoon herkenbaar is afgebeeld. Dat wil zeggen, dat iemand die deze persoon kent, hem moet kunnen herkennen op de foto. Dat hoeft niet per se alleen om het uiterlijk te gaan, maar de omgeving kan daar bijvoorbeeld ook een rol bij spelen. Portretrecht is dus alleen van toepassing op foto’s waar iemand herkenbaar op staat. Want als je foto immers geen portret is, dan heb je ook geen portretrecht.

Portretrecht – Hoe zit het nou precies?

Opdracht

Bij auteursrecht worden over twee vormen van portretrecht gesproken, namelijk die waar het portret in opdracht is gemaakt én die waarbij het vrij werk is. Maar wanneer is het nou precies een opdracht? Alleen als iemand zelf de opdracht heeft gegeven om een portret te laten maken óf als iemand anders namens die persoon de opdracht heeft gegeven. Het moet dus ten behoeve van de geportretteerde zijn. Als een schooldirecteur alle kinderen van zijn school op de foto laat zetten, is dit dus géén opdracht.

Bij een opdracht moeten afspraken gemaakt worden. De geportretteerde mag zelf de foto afdrukken en inlijsten om op te hangen, maar hij mag de foto niet openbaar maken zonder toestemming van de fotograaf. Hij mag dus niet de foto’s op social media zetten, zonder dat daar toestemming voor is. Dit geldt natuurlijk ook andersom.

Niet in opdracht

Wanneer een portret is gemaakt zonder dat dit een opdracht is geweest, mag deze wél zonder toestemming openbaar gemaakt worden. Dit kan de geportretteerde ook niet tegenhouden tenzij hij een redelijk belang heeft daarin. Maar omdat de fotograaf óók een redelijk belang heeft in het openbaarmaken, moet er een compromis worden gemaakt. Hier zijn echter geen standaard richtlijnen voor, maar sommige gevallen zijn wel duidelijk. Zo kun je natuurlijk niet iemand naakt fotograferen en dit openbaar maken.

Portretrecht – Hoe zit het nou precies?

Quitclaim / Model Release Form

Wat in veel gevallen veel duidelijkheid geeft in de situatie en problemen voorkomt, is een formulier waarmee de geportretteerden kunnen aangeven dat ze akkoord gaan met een publicatie. Het beste is om vooraf te weten en op te schrijven waar je de portretten voor gaat maken. Probeer alles te kaderen en duidelijk te omschrijven in het formulier. Indien je dit niet doet, loop je het risico dat de rechter bepaald wat de geportretteerde had mogen verwachten.

Foto's gemaakt door Nadja Geskus

afbeelding van Nadja Geskus
Door: Nadja Geskus

Nadja Geskus | Redacteur

Bekijk alle artikelen van Nadja